Ngày 23/3/1946, Ban Y tế Nghệ An được thành lập, đặt nền móng cho hệ thống y tế tỉnh. Từ cột mốc ấy, một hành trình dài bắt đầu - không chỉ là phát triển chuyên môn, mà là hành trình bền bỉ giữ sự sống cho Nhân dân trong những thời khắc khắc nghiệt nhất. Sau Cách mạng Tháng Tám, Nghệ An đối mặt cùng lúc với đói nghèo, dịch bệnh và chiến tranh; dịch tả, đậu mùa từng bùng phát ở nhiều vùng ven biển, đe dọa nghiêm trọng sức khỏe cộng đồng. Trong hoàn cảnh đó, những cơ sở y tế đầu tiên được dựng lên trong thiếu thốn, thuốc men khan hiếm, nhân lực mỏng, nhưng đội ngũ y tế vẫn kiên trì bám dân, từng bước gây dựng nền y tế từ con số gần như bằng không.
Chống dịch vùng cao. Ảnh: Từ Tiện
Trong kháng chiến chống Mỹ, nhiều bệnh viện phải sơ tán liên tục, có nơi vừa dựng xong đã tháo dỡ, vừa cứu người vừa tránh bom, nhưng giữa hiểm nguy, người thầy thuốc vẫn không rời vị trí. Tinh thần ấy không dừng lại trong lịch sử mà tiếp tục hiện lên rõ nét trong những hoàn cảnh khốc liệt của hiện tại.
Từ thực tiễn Nghệ An - địa phương thường xuyên chịu thiên tai - TS.BSCKII Lê Thị Hoài Chung nhấn mạnh, ngành y không thể chỉ phát triển theo hướng kỹ thuật, mà phải đặt con người làm trung tâm; trong đó, y đức là yếu tố giữ cho hệ thống không chệch hướng, giúp đội ngũ y tế đứng vững trước áp lực và những biến động khó lường. "Máy móc có thể đầu tư, cơ sở vật chất có thể xây dựng, nhưng nếu thiếu trách nhiệm và sự tử tế thì hệ thống y tế sẽ không thể vận hành đúng nghĩa; điều người dân cần không chỉ là chữa bệnh, mà là cảm giác được tin cậy, được bảo vệ", TS Chung nhấn mạnh.
Tinh thần ấy cũng hiện rõ trong những khoảnh khắc nguy hiểm tại cơ sở điều trị. Tại Bệnh viện Sản Nhi Nghệ An, khi xảy ra vụ tấn công tại Khoa Sơ sinh, điều dưỡng Nguyễn Thùy Trang cùng đồng nghiệp đã che chắn cho trẻ sơ sinh và người nhà bệnh nhi, dù bản thân bị thương nặng. Ở Khoa Hồi sức sơ sinh, những đứa trẻ chỉ 24 - 28 tuần tuổi được giữ lại sự sống không chỉ bằng thiết bị hiện đại mà bằng sự tận tụy gần như không thể đong đếm của đội ngũ y tế.
.jpg)
Từ y tế cơ sở đến kỹ thuật cao, dựng diện mạo mới
Sau năm 1975, ngành y tế Nghệ An bước vào giai đoạn khôi phục và xây dựng trong điều kiện nhiều khó khăn. Từ nền tảng cơ sở vật chất nghèo nàn, hệ thống y tế từng bước được củng cố từ tỉnh đến xã; y tế dự phòng và chăm sóc sức khỏe ban đầu dần được nâng lên, góp phần kiểm soát dịch bệnh, cải thiện chất lượng sống của người dân.
.jpg)
Từ thực tiễn ấy, những chủ trương nền tảng được hình thành, như dành 1% ngân sách để xây dựng trạm y tế xã, phường và đào tạo bác sĩ từ nguồn y sĩ tại chỗ. Chỉ sau khoảng một thập kỷ, mạng lưới y tế cơ sở cơ bản có bác sĩ, tạo nền móng cho hệ thống y tế hiện nay.
Nếu giai đoạn sau chiến tranh là thời kỳ dựng lại nền móng, thì từ năm 2000 đến nay là thời kỳ y tế Nghệ An tăng tốc mạnh mẽ. Nhiều bệnh viện lớn được đầu tư đồng bộ, hiện đại. Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa Nghệ An và Bệnh viện Ung bướu Nghệ An được Bộ Y tế công nhận, giao nhiệm vụ là tuyến cuối về chuyên môn kỹ thuật khám, chữa bệnh khu vực Bắc Trung Bộ. Đây là một bước tiến quan trọng, bởi nó cho thấy y tế Nghệ An không còn chỉ lo đáp ứng nhu cầu trong tỉnh, mà đã vươn lên giữ vai trò của một trung tâm y tế khu vực.
Điều đáng nói là bước tiến ấy không chỉ nằm ở kỹ thuật. Ý nghĩa lớn hơn là người dân được tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao gần nhà hơn, đỡ chi phí đi lại, giảm áp lực chuyển tuyến, giảm bớt những cuộc chạy vạy, trông chờ nơi xa trong lúc bệnh nặng.
Từ thực tiễn này, một vấn đề cốt lõi được đặt ra: điều gì mang tính quyết định trong điều trị - máy móc hay con người? PGS Hải nhấn mạnh, trang thiết bị hiện đại đóng vai trò quan trọng, giúp chẩn đoán sớm, theo dõi sát và can thiệp kịp thời, đặc biệt trong các tình huống cấp cứu như suy thai, sinh non hay hồi sức sơ sinh. Tuy nhiên, máy móc dù hiện đại đến đâu cũng không thể thay thế sự nhạy bén lâm sàng và tư duy của người thầy thuốc.
Trong lĩnh vực sản – nhi, nhiều ca bệnh diễn biến rất nhanh và khó lường. Bác sĩ có kinh nghiệm có thể nhận ra những dấu hiệu sớm, đôi khi từ những thay đổi rất nhỏ mà thiết bị chưa kịp cảnh báo. Quan trọng hơn, họ biết thời điểm can thiệp, mức độ can thiệp và ưu tiên xử trí – những yếu tố mang tính quyết định đến sự sống còn.
Thực tế cho thấy, máy móc tốt nếu không đi cùng con người đủ trình độ sẽ khó phát huy hiệu quả; ngược lại, bác sĩ giỏi nếu thiếu trang thiết bị phù hợp cũng bị hạn chế khả năng cứu chữa. Đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến nhiều bệnh nhân phải chuyển tuyến, dù có nhu cầu điều trị tại địa phương.
"Chúng tôi xác định đầu tư trang thiết bị phải đi cùng phát triển nguồn nhân lực, thông qua đào tạo, hội chẩn tuyến trên và hợp tác với các chuyên gia trong và ngoài nước, từng bước khẳng định vai trò tuyến cuối của tỉnh và hướng tới trở thành trung tâm sản – nhi khu vực Bắc Trung Bộ" – PGS.TS Tăng Xuân Hải nói.
Cùng với phát triển chuyên môn, chuyển đổi số đang tạo ra những thay đổi rõ nét trong quản lý và phục vụ người bệnh. Tại Bệnh viện Đa khoa TP Vinh - một trong những đơn vị đi đầu trong lĩnh vực này toàn bộ quy trình từ tiếp đón, khám, chỉ định đến thanh toán được số hóa và liên thông. TS.BSCKII Nguyễn Hồng Trường, Giám đốc bệnh viện cho rằng, chuyển đổi số không chỉ là câu chuyện công nghệ mà là sự thay đổi toàn diện trong cách vận hành. Khi quy trình được rút gọn, dữ liệu được kết nối, thời gian chờ đợi giảm, sai sót được hạn chế, độ chính xác trong chuyên môn được nâng lên.
TS.BSCKII Lê Thị Hoài Chung, Giám đốc Sở Y tế Nghệ An cho rằng, để nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe Nhân dân, y tế cơ sở phải được đặt đúng vị trí là nền tảng và "người gác cổng" của hệ thống.
Theo Giám đốc Sở Y tế Nghệ An, trọng tâm là chuyển mạnh từ chữa bệnh sang phòng bệnh, quản lý sức khỏe liên tục theo vòng đời ngay từ cơ sở – đúng định hướng Nghị quyết 72-NQ/TW. "Y tế cơ sở không chỉ khám chữa bệnh thông thường, mà phải theo dõi, phát hiện sớm nguy cơ, xử trí ban đầu và chuyển tuyến hợp lý", TS Chung nhấn mạnh.
Cùng với đó, việc nâng cao năng lực chuyên môn, đẩy mạnh chuyển đổi số, kết nối chặt với tuyến trên là điều kiện bắt buộc để tuyến cơ sở thực sự vận hành hiệu quả, không bị "đứng ngoài" hệ thống.
Giữ trục con người trong áp lực và biến động
Trong dòng chảy 80 năm, TS.BSCKII Lê Thị Hoài Chung định hình một nguyên tắc xuyên suốt: Con người là yếu tố quyết định của hệ thống y tế.
Theo Giám đốc Sở Y tế Nghệ An, thiết bị có thể đầu tư, kỹ thuật có thể nâng cấp, nhưng y đức và trách nhiệm mới là nền tảng giữ hệ thống vận hành đúng hướng. Trong bối cảnh áp lực ngày càng lớn, chính sự tử tế và bản lĩnh nghề nghiệp là "điểm tựa" để đội ngũ y tế đứng vững trước thiên tai, dịch bệnh và những biến động khó lường.
Từ thực tiễn Nghệ An, TS.BSCKII Lê Thị Hoài Chung theo đuổi mục tiêu rõ ràng: Vừa nâng năng lực điều trị tại chỗ, vừa giữ được người bệnh bằng chất lượng và niềm tin. "Muốn đi xa, hệ thống phải đứng vững từ con người", TS Chung khẳng định
Phúc Hằng (theo Báo SK&ĐS)