Những điều nên biết về hội chứng giảm tiểu cầu, huyết khối sau tiêm vaccine COVID-19

Ngay sau khi nhận được các thông tin về trường hợp thuyên tắc huyết khối kèm theo giảm tiểu cầu sau khi tiêm vaccine COVID-19 AstraZeneca, Bộ Y tế từ tháng 4/2021 đã xây dựng và ban hành Quyết định số 1966/QĐ-BYT hướng dẫn chẩn đoán và điều trị hội chứng giảm tiểu cầu, huyết khối sau tiêm vaccine COVID-19.

Bệnh có thể do chấn thương, bệnh nhân liệt nằm lâu ngày ít cử động, bệnh tự miễn, yếu tố di truyền, nhiễm trùng và nhiều lý do khác…

Bệnh có thể chỉ thoáng qua và tự hết nhưng cũng có trường hợp triệu chứng nặng với các dấu hiệu như: Đau đầu dai dẳng, dữ dội; Các triệu chứng thần kinh khư trú; Co giật, hoặc mờ hoặc nhìn đôi; Khó thở hoặc đau ngực; Đau bụng; Đau, phù chi dưới. Các biểu hiện khác như chảy máu, xuất huyết da, hoặc xuất huyết nội tạng có thể xuất hiện nhưng với tỉ lệ thấp hơn.

Trường hợp nặng cần được can thiệp y tế kịp thời và khi can thiệp đúng, sớm, các bệnh nhân có thể được cứu sống.

Như vậy, hội chứng này không phải là loại phản ứng sau tiêm mới. Sau khi vaccine COVID-19 AstraZeneca được triển khai tại châu Âu, trường hợp đầu tiên được phát hiện vào tháng 3/2021. 

Một số trường hợp tiếp theo sau đó đã được báo cáo và được Nhóm chuyên gia tư vấn chiến lược về tiêm chủng (SAGE) của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) nghiên cứu, đánh giá. 

Trên cơ sở đó, ngày 21/4/2021 WHO đã đưa ra khuyến cáo đây là phản ứng hiếm gặp sau tiêm vaccine AstraZeneca. Cụ thể, tình trạng giảm tiểu cầu, huyết khối miễn dịch, đông máu rải rác trong lòng mạch xuất hiện từ 3 – 21 ngày sau tiêm vaccine với các dấu hiệu đã liệt kê ở trên và thường sau liều 1. 

Phần lớn các trường hợp gặp ở khu vực châu Âu. Tỷ lệ này khoảng 17,6 ca/triệu liều ở các quốc gia Bắc Âu và ở mức rất thấp 0,2 ca/ triệu liều ở các quốc gia châu Á.

Vì vậy, WHO khuyến cáo tại các quốc gia xuất hiện sự lây truyền của virus SARS-CoV-2, lợi ích của việc tiêm chủng vaccine COVID-19 trong phòng chống các biến chứng nghiêm trọng của bệnh là vượt trội hơn rủi ro phản ứng sau tiêm, trong đó có Hội chứng giảm tiểu cầu, huyết khối liên quan đến vaccine.

Chỉ riêng trong năm 2021, theo thống kê của WHO, vaccine COVID-19 trong đó có vaccine AstraZeneca đã giúp cứu sống 19,8 triệu người ở 185 quốc gia trong đó với hàng tỉ liều vaccine AstraZeneca được sử dụng trên 170 nước đã góp phần bảo vệ trên 6 triệu người thoát khỏi tử vong do COVID-19 trên toàn cầu.

Ngay sau khi nhận được các thông tin về trường hợp thuyên tắc huyết khối kèm theo giảm tiểu cầu sau khi tiêm vaccine COVID-19 AstraZeneca, Bộ Y tế đã xây dựng và ban hành Quyết định số 1966/QĐ-BYT ngày 22/4/2021 hướng dẫn chẩn đoán và điều trị hội chứng giảm tiểu cầu, huyết khối sau tiêm vaccine COVID-19. Tài liệu đã được Bộ Y tế phổ biến đến 63 tỉnh/thành phố ngay trong tháng 4/2021.

Vaccine AstraZeneca là một trong những vaccine COVID-19 được sử dụng rộng rãi tại Việt Nam. Đến nay Việt Nam đã triển khai an toàn 74,3 triệu mũi tiêm trên toàn quốc cho đối tượng từ 18 tuổi trở lên. Các phản ứng sau tiêm này xảy ra trong vòng 21 ngày sau tiêm và các mũi tiêm AstraZeneca cuối cùng ở Việt Nam trước tháng 7/2023.

Hiệu quả của vaccine COVID-19 đã được chứng minh trong phòng chống đại dịch, giảm thiểu tử vong và các biến chứng nghiêm trọng của bệnh và được cộng đồng quốc tế công nhận. 

Vaccine COVID-19 đã góp phần quan trọng đưa đời sống kinh tế xã hội và sinh hoạt của người dân ở nước ta nói riêng và thế giới nói chung trở lại bình thường sớm hơn.
 

Thái Thuý (Theo Báo SK&ĐS)