Khoảng 2.000 trẻ em Việt Nam mắc đái tháo đường tuýp 1, bệnh đang có xu hướng gia tăng

Đái tháo đường tuýp 1 chiếm 90% bệnh đái tháo đường ở trẻ em. Ở Việt Nam, dữ liệu từ các bệnh viện tuyến cuối về trẻ em cho thấy có khoảng gần 2.000 trẻ được chẩn đoán đái tháo đường tuýp 1, bệnh có xu hướng gia tăng trong thời gian gần đây...

Những thông tin trên được các chuyên gia đưa ra lại chương trình tập huấn về triển khai Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh đái tháo đường típ 1 ở trẻ em và thanh thiếu niên do Cục Quản lý Khám chữa bệnh (Bộ Y tế) tổ chức chiều nay - 24/6. Hướng dẫn này vừa được GS.TS Trần Văn Thuấn - Thứ trưởng Bộ Y tế ký ban hành.

Theo TS Nguyễn Trọng Khoa - Phó Cục trưởng Phụ trách, Quản lý và Điều hành Cục Quản lý Khám chữa bệnh, bệnh đái tháo đường là một mối đe doạ sức khoẻ công cộng trên toàn thế giới cũng như ở Việt Nam. 

Đái tháo đường gây ra rất nhiều biến chứng cho sức khoẻ như tim mạch, mắt, thần kinh, là nguyên nhân chính gây suy thận và rất nhiều biến chứng khác. Bệnh nhân đái tháo đường bị biến chứng không chỉ làm gia tăng chi phí y tế mà còn làm giảm chất lượng cuộc sống.

Chi phí y tế đối với đái tháo đường ở người trưởng thành chiếm 12% chi phí y tế toàn cầu.

Theo thống kê của Liên đoàn Đái tháo đường thế giới (IDF), năm 2021, trên thế giới ước tính có khoảng 537 triệu người trưởng thành đang sống chung với bệnh đái tháo đường. Con số này được dự đoán sẽ tăng lên 783 triệu người vào năm 2045. 

"Tuy nhiên có đến một nửa số người đái tháo đường không được chẩn đoán. Nhiều người đang sống với bệnh đái tháo đường tuýp 2 trong một thời gian dài mà không nhận biết được tình trạng bệnh của họ. Đến khi được chẩn đoán, bệnh nhân thường đã xuất hiện các biến chứng của bệnh"- TS Nguyễn Trọng Khoa nói và nhấn mạnh thêm: có đến 70% trường hợp đái tháo đường tuýp 2 có thể được phòng ngừa hoặc trì hoãn bởi thực hiện các lối sống khoẻ mạnh.

Đối với đái tháo đường tuýp 1, theo TS Khoa, hiện nay ở Việt Nam chưa có dữ liệu đầy đủ về dịch tễ của đái tháo đường tuýp 1 ở trẻ em, tuy nhiên dữ liệu từ các bệnh viện tuyến cuối về trẻ em cho thấy bệnh này có xu hướng gia tăng trong cả nước từ 7 năm gần đây và việc chẩn đoán, điều trị hiện nay đang gặp khó khăn.

Làm rõ thêm thông tin, PGS.TS Trần Minh Điển - Chủ tịch Hội Nhi Khoa Việt Nam, Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương cho biết đái tháo đường type 1 hay còn gọi là đái tháo đường phụ thuộc Insulin, gặp ở từ nhóm tuổi sơ sinh, đến bất kỳ nhóm tuổi nào và ở bất kỳ thời điểm nào đều có thể phát hiện ra, tuy nhiên đôi khi có những trường hợp khi phát hiện bệnh đã ở tình trạng hôn mê, nhiễm toan, nguy cơ đe doạ tính mạng.

Theo PGS.TS Trần Minh Điển, nguyên nhân của đái tháo đường tuýp 1 liên quan đến nhiều yếu tố như tính nhạy cảm di truyền, các yếu tố môi trường, hệ thống miễn dịch và các tế bào β; tuy nhiên vai trò cụ thể của các yếu tố này chưa rõ ràng.

Bệnh nhân mắc bệnh đái tháo đường type 1 cần được điều trị bằng Insulin ban đầu ở bệnh viện, sau đó liều ổn định sẽ điều trị tại nhà. "Với bệnh này chủ yếu tập trung vào theo dõi bệnh nhân, điều trị phù hợp giảm thiếu nhất biến chứng"- PGS.TS Trần Minh Điển nói.

Riêng Bệnh viện Nhi TW trước đây chỉ thăm khám, theo dõi, điều trị khoảng 10-15 bệnh nhi đái tháo đường tuýp 1 mỗi năm. Tuy nhiên, những năm gần đây số lượng bệnh nhi tăng nhanh, mỗi năm có khoảng hàng trăm trẻ đến thăm khám, điều trị. Hiện bệnh viện đang quản lý khoảng 200-300 trẻ mắc đái tháo đường tuýp 1 thường xuyên đến thăm khám, điều trị.

"Tuy nhiên nếu thực sự chỉ có 1 vài bệnh viện lớn như Bệnh viện Nhi TW, Bệnh viện Nhi đồng 1 và Bệnh viện TW Huế quản lý nhóm trẻ này, đây sẽ là một vấn đề khó khăn trong điều trị cho trẻ bởi hiện nay khá ít bác sĩ nhi khoa am hiểu về bệnh của trẻ. 

Do đó, chúng tôi mong muốn mở rộng hơn hệ thống quản lý nhóm bệnh này ở các cơ sở y tế, thậm chí chỉ cần đơn vị nhỏ quản lý từ 15-20 bệnh nhân, để giảm tải cho các bệnh viện truyến trên và tránh tình trạng các bệnh nhi phải về bệnh viện tuyến trên điều trị"- PGS.TS Trần.. Minh Điển nói.

Chuyên gia này cũng nhắn gửi các gia đình đã có con mắc đái tháo đường tuýp 1 hiện đang điều trị, cần cố gắng kiểm soát tình trạng bệnh của con bằng cách phối hợp chặt chẽ với nhân viên y tế để đưa ra liệu trình điều trị tốt nhất, giúp các em bé trưởng thành và phát triển cuộc sống như các trẻ bình thường.

Nhằm chuẩn hóa công tác chuyên môn thăm khám, theo dõi, điều trị đái tháo đường tuýp 1 cho trẻ Bộ Y tế vừa ban hành hướng dẫn riêng về bệnh này. Hướng dẫn được xây dựng công phu, cập nhật, dựa trên các tài liệu trong nước và quốc tế, tập trung vào thực hành lâm sàng chẩn đoán và điều trị bệnh đái tháo đường tuýp 1, rất hữu ích cho các thầy thuốc đa khoa, chuyên khoa trong hành nghề khám, chữa bệnh hàng ngày.

Hướng dẫn điều trị đái tháo đường tuýp 1 đánh dấu sự hợp tác của 2 Hội chuyên môn tập hợp các chuyên gia về nội tiết và nhi khoa có kinh nghiệm lâm sàng, giảng dạy, là Hội Nội tiết - Đái tháo đường Việt Nam và Hội Nhi khoa Việt Nam.

"Thông qua tập huấn, hướng dẫn chẩn đoán và điều trị sẽ được triển khai tới các tất cả các cơ sở khám bệnh chữa bệnh các tuyến để giúp ích cho công tác hành nghề của các thầy thuốc đa khoa, chuyên khoa. Mục tiêu cuối cùng là phát hiện sớm, chẩn đoán, điều trị kịp thời, kiểm soát tốt bệnh đái tháo đường típ 1, giảm bớt gánh nặng bệnh tật cho trẻ em và gia đình đang sống cùng bệnh đái tháo đường tuýp 1, giúp bệnh nhân có một cuộc sống mạnh khỏe lâu dài"- TS Nguyễn Trọng Khoa nói.

Chiều cùng ngày, trước khi chương trình tập huấn diễn ra, Cục Quản lý Khám chữa bệnh và các đối tác đã ký kết hợp tác về nâng cao năng lực y tế giai đoạn 2024-2026, tập trung vào phòng chống bệnh không lây nhiễm và một số nội dung khác, trong đó có phổ biến triển khai Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh đái tháo đường típ 1 ở trẻ em và thanh thiếu niên.
 

Thu Hiền (theo báo SKĐS)