Số ca mắc tay chân miệng trong quý I/2026 tăng cao, ghi nhận cả trường hợp tử vong, đặt ra yêu cầu cấp thiết về cập nhật hướng dẫn chuyên môn, nâng cao năng lực điều trị và chủ động ứng phó tại các cơ sở y tế, đặc biệt ở tuyến tỉnh và tuyến cuối.
Số ca mắc tay chân miệng trong quý I/2026 tăng cao, ghi nhận cả trường hợp tử vong, đặt ra yêu cầu cấp thiết về cập nhật hướng dẫn chuyên môn, nâng cao năng lực điều trị và chủ động ứng phó tại các cơ sở y tế, đặc biệt ở tuyến tỉnh và tuyến cuối. Hơn 25.000 ca mắc tay chân miệng trong 3 tháng, tập trung chủ yếu tại phía Nam Phát biểu tại hội nghị tập huấn trực tuyến hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh tay chân miệng do Cục Quản lý Khám chữa bệnh - Bộ Y tế tổ chức chiều 1/4/2026 nối điểm cầu Bộ Y tế với hơn 300 điểm cầu các bệnh viện trên toàn quốc, TS.BS Hà Anh Đức – Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh, Phó Chủ tịch Hội đồng Y khoa Quốc gia cho biết, chỉ trong 3 tháng đầu năm 2026, cả nước đã ghi nhận hơn 25.000 ca mắc tay chân miệng, trong đó có 4 trường hợp tử vong.
TS.BS Hà Anh Đức – Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh, Phó Chủ tịch Hội đồng Y khoa Quốc gia phát biểu.
Đáng chú ý, khoảng 18.000 ca, tương đương gần 72%, tập trung tại các tỉnh khu vực phía Nam. Bệnh chủ yếu xảy ra ở nhóm trẻ từ 1 đến 5 tuổi. "Trước tình hình này, Cục Quản lý Khám chữa bệnh đã yêu cầu rà soát lại toàn bộ hướng dẫn chẩn đoán và phác đồ điều trị nhằm kịp thời cập nhật, điều chỉnh nếu cần thiết. Đồng thời, hội nghị tập huấn được tổ chức nhằm giúp cán bộ y tế cập nhật các kiến thức chuyên môn, từ chẩn đoán đến điều trị và các giải pháp kiểm soát dịch"- TS Đức nói. Chủ động nguồn lực thuốc, vật tư, nâng cao năng lực hồi sức, hạn chế chuyển tuyến không cần thiết Theo TS.BS Hà Anh Đức, bên cạnh việc cập nhật chuyên môn, các địa phương cần đặc biệt lưu ý công tác chuẩn bị thuốc và vật tư y tế. Hiện nay, tình hình khan hiếm thuốc do ảnh hưởng từ các yếu tố quốc tế, trong đó có xung đột tại khu vực Vùng Vịnh, đã bắt đầu tác động đến nguồn cung. Do đó, các cơ sở y tế cần chủ động rà soát, chuẩn bị đầy đủ thuốc và vật tư tiêu hao, đảm bảo sẵn sàng ứng phó khi dịch bệnh gia tăng.
Các đại biểu tại điểm cầu Bộ Y tế.
TS.BS Nguyễn Trọng Khoa – Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh nhấn mạnh 3 nội dung trọng tâm. Thứ nhất, các bệnh viện tuyến cuối và đặc biệt là bệnh viện đa khoa tỉnh, bệnh viện sản nhi, nhi khoa cần chủ động hơn nữa trong công tác chuẩn bị điều kiện ứng phó với dịch bệnh, trong đó chú trọng nâng cao năng lực hồi sức cấp cứu. Hiện nhiều cơ sở đã triển khai các kỹ thuật hiện đại như ECMO, lọc máu – những phương pháp cuối cùng trong điều trị các ca tay chân miệng nặng. Tuy nhiên, cần tiếp tục nâng cao năng lực, chuyển giao kỹ thuật để mở rộng khả năng triển khai. Thứ hai, thực tế cho thấy nhiều trường hợp chuyển tuyến không phải do thiếu năng lực kỹ thuật mà do thiếu thuốc, đặc biệt là IVIG và một số thuốc an thần. Do đó, công tác dược tại các bệnh viện cần được tăng cường, đảm bảo nguồn thuốc sẵn sàng phục vụ điều trị, hạn chế tình trạng chuyển tuyến không cần thiết.
TS.BS Nguyễn Trọng Khoa – Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh phát biểu.
Siết chặt cách ly, tăng truyền thông phát hiện sớm Thứ ba, vấn đề cách ly bệnh nhân cần được thực hiện nghiêm túc hơn. Qua kiểm tra, vẫn còn tình trạng chưa chú trọng cách ly, xếp chung bệnh nhân tay chân miệng với các bệnh lý khác, làm tăng nguy cơ lây nhiễm chéo. "Tay chân miệng có thể lây không chỉ giữa người bệnh với nhau mà còn từ người chăm sóc, nhân viên y tế sang các bệnh nhân khác. Vì vậy, việc cách ly tại cơ sở khám chữa bệnh là yêu cầu bắt buộc"- TS.BS Nguyễn Trọng Khoa nói và nhấn mạnh thêm: Công tác truyền thông, giáo dục sức khỏe cho người dân đóng vai trò quan trọng. Do đó, cha mẹ, người chăm sóc cần được trang bị kiến thức để phát hiện sớm các dấu hiệu bệnh, đặc biệt là dấu hiệu chuyển nặng, nhằm đưa trẻ đến cơ sở y tế kịp thời. Một nội dung quan trọng khác, TS Khoa đề cập đến là đảm bảo chuyển tuyến an toàn. Việc chuyển người bệnh cần được thực hiện đúng thời điểm, đúng quy trình, tránh tình trạng chuyển muộn hoặc không đảm bảo an toàn trong quá trình vận chuyển, gây nguy hiểm đến tính mạng người bệnh. Các cơ sở y tế cần tăng cường trao đổi chuyên môn, hội chẩn giữa tuyến cuối và tuyến dưới để kịp thời hỗ trợ chuyên môn, nâng cao hiệu quả điều trị.
Triệu chứng của bệnh.
Trong khuôn khổ hội nghị, các chuyên gia từ Bệnh viện Nhi đồng 1 - TP Hồ Chí Minh đã trình bày các nội dung quan trọng, bao gồm: chẩn đoán sớm, phân tầng điều trị, kiểm soát nguồn lây, phòng ngừa lây nhiễm chéo; chăm sóc trẻ mắc tay chân miệng; xử trí biến chứng và chuyển tuyến an toàn. Về nguyên tắc phòng bệnh tay chân miệng tại các cơ sở y tế, các chuyên gia nhấn mạnh việc cách ly theo nhóm bệnh; Nhân viên y tế: mang khẩu trang, rửa, sát khuẩn tay trước và sau khi chăm sóc; Khử khuẩn bề mặt, giường bệnh, buồng bệnh bằng Cloramin B 2%. Lưu ý khử khuẩn các ghế ngồi của bệnh nhân và thân nhân tại khu khám bệnh. Cùng đó, xử lý chất thải, quần áo, khăn trải giường của bệnh nhân và dụng cụ chăm sóc sử dụng lại theo quy trình phòng bệnh lây qua đường tiêu hoá. Về phòng bệnh ở cộng đồng, chuyên gia nhấn mạnh yếu tố vệ sinh cá nhân, rửa tay bằng xà phòng (đặc biệt sau khi thay quần áo, tã, sau khi tiếp xúc với phân, nước bọt); Rửa sạch đồ chơi, vật dụng, sàn nhà; Cùng đó lau sàn nhà bằng dung dịch khử khuẩn Cloramin B 2% hoặc các dung dịch khử khuẩn khác; Hạn chế tiếp xúc trẻ bệnh tại nhà; Không đến nhà trẻ, trường học, nơi các trẻ chơi tập trung trong 7 - 10 ngày đầu của bệnh. Lãnh đạo Cục Quản lý Khám chữa bệnh bày tỏ kỳ vọng, thông qua tập huấn này, các cơ sở y tế sẽ nâng cao năng lực chuyên môn, từ đó giảm thiểu số ca chuyển nặng và đặc biệt là giảm tử vong do tay chân miệng, góp phần bảo vệ sức khỏe trẻ em.
Phân tuyến điều trị bệnh tay chân miệng.
Triệu chứng lâm sàng của bệnh tay chân miệng - Giai đoạn ủ bệnh: 3-7 ngày. - Giai đoạn khởi phát: từ 1 - 2 ngày với các triệu chứng như sốt nhẹ, mệt mỏi, đau họng, biếng ăn, tiêu chảy vài lần trong ngày. - Giai đoạn toàn phát: có thể kéo dài 3 -10 ngày với các triệu chứng điển hình của bệnh: + Loét miệng: vết loét đỏ hay phỏng nước đường kính 2 - 3mm ở niêm mạc miệng, lợi, lưỡi, gây đau miệng, bỏ ăn, bỏ bú, tăng tiết nước bọt. + Sang (tổn) thương đa dạng hồng ban hoặc bóng nước ở lòng bàn tay, khuỷu tay, lòng bàn chân, gối, mông, cùi trỏ; tồn tại trong thời gian ngắn (dưới 7 ngày) sau đó có thể để lại vết thâm, rất hiếm khi loét hay bội nhiễm. + Sốt nhẹ. + Ăn, bú kém. + Biến chứng thần kinh, tim mạch, hô hấp thường xuất hiện sớm từ ngày 2 đến ngày 5, có thể đến ngày 7 của bệnh. + Giật mình chới với là dấu hiệu quan trọng báo hiệu biến chứng thần kinh. Trẻ sốt cao hoặc nôn nhiều dễ có nguy cơ biến chứng. - Giai đoạn lui bệnh: thường từ 3 - 5 ngày sau giai đoạn toàn phát, trẻ hồi phục hoàn toàn nếu không có biến chứng.
